ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യസമര ചരിത്രത്തിലും ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ ചരിത്രത്തിലും കേരളത്തിന്റെ പേര് അഭിമാനത്തോടെ രേഖപ്പെടുത്തിയ മഹാനായ ദേശീയ നേതാവാണ് അഡ്വ. ബി. പോക്കർ സാഹിബ്. ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിൽ ഒപ്പുവച്ച 13 മലയാളികളിൽ ഒരാളായ അദ്ദേഹം, മലബാർ, കൊച്ചി, തിരുവിതാംകൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവും, അഭിഭാഷകനും, സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനിയും, ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണസഭാംഗവും, പാർലമെന്റംഗവും, വിദ്യാഭ്യാസ പ്രവർത്തകനും, ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങളുടെ ശക്തനായ വക്താവുമായിരുന്നു. ദേശീയ ഐക്യത്തോടും ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളോടും അചഞ്ചലമായ പ്രതിബദ്ധത പുലർത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യ ചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായമാണ്.
1890-ൽ തലശ്ശേരിയിലെ അഞ്ചരക്കണ്ടി വെങ്ങിലിൽ ചാലക്കണ്ടി കുടുംബത്തിൽ കുട്ട്യാത്ത ഹാജിയുടെ മകനായാണ് ബി. പോക്കർ സാഹിബ് ജനിച്ചത്. ബാല്യകാലം മുതൽ വിദ്യാഭ്യാസത്തിൽ അസാധാരണമായ മികവ് തെളിയിച്ച അദ്ദേഹം ബ്രണ്ണൻ കോളേജിൽ ഇന്റർമീഡിയറ്റ് പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിൽ നിന്ന് ബി.എ. ബിരുദവും മദ്രാസ് ലോ കോളേജിൽ നിന്ന് നിയമബിരുദവും നേടി.
1917-ൽ മദ്രാസ് ഹൈക്കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകനായി എൻറോൾ ചെയ്ത അദ്ദേഹം പിന്നീട് മഞ്ചേരി മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ അഭിഭാഷകവൃത്തി ആരംഭിച്ചു. നിയമപാണ്ഡിത്യവും സത്യനിഷ്ഠയും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയും കൊണ്ട് അദ്ദേഹം വളരെ വേഗം ജനവിശ്വാസം നേടിയെടുത്തു.
മലബാറിലെ മുസ്ലിം സമൂഹത്തിന്റെ സാമൂഹികവും രാഷ്ട്രീയവുമായ ഉന്നമനത്തിനായി അദ്ദേഹം ചെറുപ്പം മുതൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചു. 1919-ൽ മലബാർ മുസ്ലിംകൾക്ക് പ്രത്യേക കോൺസ്റ്റിറ്റ്യൂവൻസി അനുവദിക്കണമെന്നാവശ്യപ്പെട്ട് ലോർഡ് മോണ്ടേഗുവിന് നിവേദനം സമർപ്പിച്ച നേതാക്കളിൽ പ്രമുഖനായിരുന്നു.
1921-ലെ മലബാർ കലാപത്തിനുശേഷം വർഗീയ സൗഹാർദവും ദേശീയ ഐക്യവും പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹം ആത്മാർഥമായി പ്രവർത്തിച്ചു. മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള വിഭജനത്തേക്കാൾ പരസ്പര വിശ്വാസവും സഹവർത്തിത്വവും ദേശീയ ഐക്യവുമാണ് രാജ്യത്തിന്റെ കരുത്തെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറച്ചുവിശ്വസിച്ചു.
മലബാർ, കൊച്ചി, തിരുവിതാംകൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ അനിഷേധ്യ നേതാവായി അദ്ദേഹം ഉയർന്നു. മദ്രാസ് മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ സംഘടനാപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ നേതൃത്വം നൽകിയ അദ്ദേഹം 1930 മുതൽ 1936 വരെ മദ്രാസ് നിയമസഭയിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പാർലമെന്ററി പാർട്ടിയുടെ സെക്രട്ടറിയായും 1946 മുതൽ 1951 വരെ മദ്രാസ് നിയമസഭയിലെ മുസ്ലിം ലീഗ് പാർട്ടി നേതാവായും പ്രവർത്തിച്ചു.
1947-ൽ ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണസഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിൽ ഒപ്പുവച്ച 13 മലയാളികളിൽ ഒരാളായി ചരിത്രത്തിൽ അനശ്വര സ്ഥാനം നേടി.
ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണസഭയിലെ ചർച്ചകളിൽ ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങൾ, മദ്യനിരോധനം, മൗലിക പൗരാവകാശങ്ങൾ, ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങൾ, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് തുടങ്ങിയ സുപ്രധാന വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം വ്യക്തവും യുക്തിസഹവുമായ നിലപാടുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിൽ എല്ലാ മതവിഭാഗങ്ങൾക്കും തുല്യനീതിയും ഭരണഘടനാപരമായ സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് രാഷ്ട്രത്തിന്റെ കടമയാണെന്ന് അദ്ദേഹം ശക്തമായി വാദിച്ചു.
മലയാളം സംസാരിക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങൾ ഒന്നിപ്പിച്ച് ഐക്യകേരളം രൂപീകരിക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തെ അദ്ദേഹം ശക്തമായി പിന്തുണച്ചു. 1954-ൽ സംസ്ഥാന പുനഃസംഘടനാ കമ്മീഷന്റെ മുമ്പാകെ മുസ്ലിം സംഘടനകളുടെ പേരിൽ നിവേദനം സമർപ്പിച്ച് ഐക്യകേരള രൂപീകരണത്തിന് ശക്തമായ പിന്തുണ പ്രഖ്യാപിച്ചു. കേരളത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ-ഭരണ ചരിത്രത്തിലെ നിർണായക ഇടപെടലുകളിലൊന്നായി ഈ നിവേദനം ഇന്നും വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
1952-ൽ പ്രഥമ ലോക്സഭയിലേക്ക് മലപ്പുറം മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട അദ്ദേഹം അന്ന് മുസ്ലിം ലീഗിന്റെ ഏക ലോക്സഭാംഗമായിരുന്നു. 1957-ൽ മഞ്ചേരി മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ലോക്സഭയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. പാർലമെന്റിൽ ജനങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾ ധീരതയോടെയും വ്യക്തതയോടെയും അവതരിപ്പിച്ച ജനപ്രതിനിധിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
വിദ്യാഭ്യാസമാണ് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയെന്ന് വിശ്വസിച്ച അദ്ദേഹം മുസ്ലിം സമൂഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതിക്കായി നിരന്തരം പ്രവർത്തിച്ചു. മുസ്ലിം എജ്യുക്കേഷൻ സൊസൈറ്റിയുടെയും കേരള മുസ്ലിം എജ്യുക്കേഷൻ സൊസൈറ്റിയുടെയും രൂപീകരണത്തിനും വളർച്ചയ്ക്കും അദ്ദേഹം നൽകിയ നേതൃത്വം കേരളത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസ ചരിത്രത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ തിക്കോടി വൈദ്യരകത്ത് റാബിയ (Late) ആയിരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് എഴുത്തുകാരനും വിവർത്തകനുമായ വി. അബ്ദുള്ള, വി. ഉമ്മർ, മറിയം എന്നിവരാണ് മക്കൾ. പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും കുടുംബബന്ധങ്ങൾക്ക് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകിയ വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1965 ജൂലൈ 29-ന് കോഴിക്കോട് വച്ച് അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളും ദേശീയ ഐക്യബോധവും ഭരണഘടനാ വിശ്വാസവും ഇന്നും തലമുറകൾക്ക് വഴികാട്ടിയാണ്.
രാഷ്ട്രീയ നേതാവെന്നതിലുപരി ദേശീയ ദർശനമുള്ള ഭരണഘടനാ ശിൽപി, ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ, ന്യൂനപക്ഷാവകാശങ്ങളുടെ ശക്തനായ വക്താവ്, വിദ്യാഭ്യാസ പുരോഗതിയുടെ പ്രചാരകൻ, ഐക്യകേരളത്തിന്റെ അചഞ്ചല പിന്തുണക്കാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ അഡ്വ. ബി. പോക്കർ സാഹിബ് ഇന്ത്യൻ ചരിത്രത്തിൽ എന്നും സ്മരിക്കപ്പെടും.
ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയിൽ ഒപ്പുവച്ച മലയാളികളുടെ അഭിമാനനിരയിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേര് എന്നും ജ്വലിച്ചുനിൽക്കും.