കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ-സാംസ്കാരിക നവോത്ഥാന ചരിത്രത്തിൽ ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങൾക്ക് ജീവൻ നൽകിയ മഹത്തായ വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു പ്രൊഫ. എം. പി. മന്മഥൻ. അധ്യാപകൻ, വിദ്യാഭ്യാസ വിചക്ഷണൻ, സമുദായ പരിഷ്കർത്താവ്, ഗാന്ധിയൻ, സർവോദയ പ്രവർത്തകൻ, പ്രഭാഷകൻ, കാഥികൻ, നടൻ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ അരനൂറ്റാണ്ടിലേറെക്കാലം കേരളത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിന്ന അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതം തന്നെ ഒരു സാമൂഹ്യസേവന സന്ദേശമാക്കി മാറ്റിയ മഹാപ്രതിഭയായിരുന്നു.
മൂവാറ്റുപുഴ മംഗലത്തു വീട്ടിൽ ശാരദാമ്മയുടെയും ആലപ്പുഴ കല്ലേലി വീട്ടിൽ നാരായണപിള്ളയുടെയും മകനായി 1914 മേയ് 1-ന് കൊട്ടാരക്കരയിൽ എം. പി. മന്മഥൻ ജനിച്ചു. തിരുവിതാംകൂർ പോലീസിൽ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു പിതാവ്. പിതാവിന്റെ ഔദ്യോഗിക സ്ഥലംമാറ്റങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആലപ്പുഴ എസ്.ഡി.വി. ശാല, ആറന്മുള സ്കൂൾ, കൊല്ലം പരവൂർ കോട്ടപ്പുറം ഹൈസ്കൂൾ, കൊട്ടാരക്കര ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ, മൂവാറ്റുപുഴ ഗവൺമെന്റ് ഹൈസ്കൂൾ എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്കൂൾ വിദ്യാഭ്യാസം.
ബാല്യകാലം മുതൽ തന്നെ പഠനത്തിലും സാമൂഹ്യബോധത്തിലും മികവ് പ്രകടിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം ആലുവ യു.സി. കോളേജിൽ നിന്ന് ബി.എ. ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് സ്വകാര്യപഠനത്തിലൂടെ എം.എ.യും കരസ്ഥമാക്കി.
കൊല്ലം പരവൂർ കോട്ടപ്പുറം ഹൈസ്കൂളിൽ വിദ്യാർത്ഥിയായിരിക്കുമ്പോഴാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിനും തുടക്കം കുറിച്ചത്. അവിടെ വച്ചായിരുന്നു ആദ്യ നാടകാഭിനയം. പഠനത്തോടൊപ്പം കലാപ്രവർത്തനങ്ങളിലും സജീവമായിരുന്ന മന്മഥനിലെ കലാകാരന്റെ കഴിവുകൾ അന്നുതന്നെ പ്രകടമായിരുന്നു. പിന്നീട് പ്രഭാഷകനായും കാഥികനായും നടനായും അദ്ദേഹം കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരികരംഗത്ത് സ്വന്തമായൊരു ഇടം നേടി.
മൂവാറ്റുപുഴ എൻ.എസ്.എസ്. ഹൈസ്കൂളിൽ അധ്യാപകനായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ച അദ്ദേഹം പിന്നീട് വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തും സാമൂഹ്യരംഗത്തും നിരവധി ഉത്തരവാദിത്വങ്ങൾ വഹിച്ചു. 1937 മുതൽ 1942 വരെ മൂവാറ്റുപുഴ ഹൈസ്കൂൾ ഹെഡ്മാസ്റ്ററായും, 1942 മുതൽ 1945 വരെ എൻ.എസ്.എസ്. ഓഫീസ് മാനേജരായും, 1945 മുതൽ 1948 സെപ്റ്റംബർ 26 വരെ എൻ.എസ്.എസ്. രജിസ്ട്രാറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. തുടർന്ന് 1952 ഫെബ്രുവരി 10 വരെ എൻ.എസ്.എസ്. ജനറൽ സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു.
1946-ൽ മുൻ തിരു-കൊച്ചി നിയമസഭാ സ്പീക്കർ വി. ഗംഗാധരൻ നായരോടൊപ്പം ‘ഗ്രാമസ്വരാജ്’ എന്ന പുസ്തകം പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള പ്രതിബദ്ധതയുടെ പ്രതിഫലനമായിരുന്നു ഈ കൃതി.
കലാരംഗത്തും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധേയമായി തുടർന്നു. 1951-ൽ ‘യാചകൻ’ എന്ന സിനിമയിൽ നായകനായി അഭിനയിച്ചു. കഥയും ചരിത്രവും സാമൂഹ്യസന്ദേശവും ഗാന്ധിയൻ ചിന്തയും സമന്വയിപ്പിച്ച് ജനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹത്തിന് അസാധാരണമായ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. കല അദ്ദേഹത്തിന് കേവലം വിനോദത്തിനുള്ള ഉപാധിയായിരുന്നില്ല; സാമൂഹിക ബോധവൽക്കരണത്തിനും നന്മയുടെ സന്ദേശം ജനങ്ങളിലെത്തിക്കാനുമുള്ള ശക്തമായ മാധ്യമമായിരുന്നു.
1952 മുതൽ 1953 വരെ പന്തളം എൻ.എസ്.എസ്. കോളേജിൽ മലയാളം ലക്ചററായും, 1955 മുതൽ 1958 വരെ തിരുവനന്തപുരം മഹാത്മാഗാന്ധി കോളേജിൽ മലയാളം പ്രൊഫസറായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. 1958 മുതൽ 1966 വരെ മഹാത്മാഗാന്ധി കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പലായി പ്രവർത്തിച്ചു. തുടർന്ന് 1966 മേയ് 14 മുതൽ 1969 ജൂൺ 7 വരെ പെരുന്ന എൻ.എസ്.എസ്. ഹിന്ദു കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പലായും, 1969 ജൂൺ 10 മുതൽ 1970 ജൂൺ 11 വരെ വീണ്ടും മഹാത്മാഗാന്ധി കോളേജ് പ്രിൻസിപ്പലായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. സർവകലാശാലാ നയത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് പ്രിൻസിപ്പൽ സ്ഥാനം രാജിവെക്കുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെ വ്യത്യസ്തമാക്കിയത് പദവികളായിരുന്നില്ല; ഗാന്ധിയൻ മൂല്യങ്ങളോടുള്ള അചഞ്ചലമായ പ്രതിബദ്ധതയായിരുന്നു.
മഹാത്മാഗാന്ധിയുടെ ആശയങ്ങളിൽ ആകൃഷ്ടനായ മന്മഥൻ കേരളത്തിൽ മദ്യനിരോധനം, ഭൂദാന പ്രസ്ഥാനം, സർവോദയം, ഗ്രാമവികസനം, സാമൂഹ്യസേവനം തുടങ്ങിയ ഗാന്ധിയൻ രാഷ്ട്രനിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ശക്തമായ നേതൃത്വം നൽകി. അധികാരത്തേക്കാൾ സേവനത്തിനും സമ്പത്തിനേക്കാൾ സമൂഹനന്മയ്ക്കും വ്യക്തിപരമായ നേട്ടങ്ങളേക്കാൾ മനുഷ്യന്റെ ഉന്നമനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ ജീവിതമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.
ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങളെ പുസ്തകങ്ങളിലും പ്രസംഗങ്ങളിലും ഒതുക്കാതെ ജനജീവിതത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് ഭൂദാന-സർവോദയ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് കേരളത്തിൽ ജനപിന്തുണ വളർത്തുന്നതിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു. സാധാരണക്കാരുമായി നേരിട്ട് സംവദിച്ചും ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചും ആശയപ്രചാരണം നടത്തിയും അദ്ദേഹം ഗാന്ധിയൻ ദർശനത്തെ ജനകീയമാക്കി.
പ്രൊഫ. എം. പി. മന്മഥന്റെ മറ്റൊരു വലിയ സംഭാവന കഥാപ്രസംഗകലയ്ക്കാണ്. കഥയും ചരിത്രവും സാമൂഹ്യസന്ദേശവും ഗാന്ധിയൻ ചിന്തയും ചേർത്ത് ജനഹൃദയങ്ങളിൽ എത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് അസാധാരണമായ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. പ്രഭാഷകനായും കാഥികനായും നടനായും അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരികരംഗത്ത് സ്വന്തമായൊരു ഇടം നേടി.
കഥാപ്രസംഗകലയ്ക്കും കലാരംഗത്തിനും നൽകിയ സമഗ്ര സംഭാവനകൾ പരിഗണിച്ച് 1983-ൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ വിശിഷ്ടാംഗത്വം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. സാമൂഹ്യപ്രവർത്തകനായും എഴുത്തുകാരനായും അദ്ദേഹം നടത്തിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുള്ള അംഗീകാരമായിരുന്നു അത്.
കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താവും ഗാന്ധിയനുമായ കെ. കേളപ്പന്റെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കി രചിച്ച ‘കേളപ്പൻ’ എന്ന ജീവചരിത്രത്തിന് 1987-ൽ കേരള സാഹിത്യ അക്കാദമി പുരസ്കാരം ലഭിച്ചു. സാഹിത്യവും സാമൂഹ്യപ്രവർത്തനവും തമ്മിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ തെളിവുകൂടിയായിരുന്നു ഈ കൃതി.
സ്വന്തം ജീവിതാനുഭവങ്ങളും കാലഘട്ടത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രവും രേഖപ്പെടുത്തിയ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആത്മകഥയാണ് ‘സ്മൃതിദർപ്പണം’. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകൾ എന്നതിനപ്പുറം ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ സാമൂഹ്യചരിത്രത്തിലേക്കുള്ള വിലപ്പെട്ട രേഖയായി ഈ കൃതിയെ കാണാം.
അധ്യാപകനെന്ന നിലയിൽ വിദ്യാർത്ഥികളെ അദ്ദേഹം സ്വാധീനിച്ചു. പ്രഭാഷകനെന്ന നിലയിൽ ആയിരങ്ങളെ ചിന്തിപ്പിച്ചു. കാഥികനായപ്പോൾ കലയുടെ ശക്തിയിലൂടെ സാമൂഹിക സന്ദേശങ്ങൾ ജനങ്ങളിലെത്തിച്ചു. ഗാന്ധിയനായപ്പോൾ ലളിതജീവിതവും സേവനവും സത്യവും അഹിംസയും പ്രവർത്തനത്തിന്റെ അടിത്തറയാക്കി. സർവോദയ പ്രവർത്തകനായപ്പോൾ സമൂഹത്തിലെ ഏറ്റവും പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ക്ഷേമം തന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കേന്ദ്രമാക്കി.
പദവികൾ അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തിയതായിരുന്നു; എന്നാൽ അദ്ദേഹം തേടിയത് മനുഷ്യസേവനത്തിന്റെ വഴിയായിരുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹ്യജീവിതത്തിൽ ഗാന്ധിയൻ ആശയങ്ങൾ ക്ഷയിക്കാതിരിക്കാൻ ജീവിതം മുഴുവൻ പ്രവർത്തിച്ച അപൂർവ വ്യക്തിത്വമായിരുന്നു പ്രൊഫ. എം. പി. മന്മഥൻ. രാഷ്ട്രീയ അധികാരത്തിന്റെ വേദികളേക്കാൾ ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വേദി.
മൂവാറ്റുപുഴ പുതുശ്ശേരി പുത്തൻപുരയിൽ പരേതയായ പി. കെ. തങ്കമ്മയായിരുന്നു ഭാര്യ. മക്കൾ: ശ്രീമതി ടി. ശാരദ, എം. മനോഹരൻ Late(റിട്ട. FACT), ശ്രീമതി ടി. ചന്ദ്രിക (റിട്ട. ഹെഡ്മിസ്ട്രസ്, എൻ.എസ്.എസ്. ഹൈസ്കൂൾ, ശാസ്തമംഗലം), ശ്രീമതി ടി. മല്ലിക, പ്രൊഫ. എം. ജയപ്രകാശ് (റിട്ട. മഹാത്മാഗാന്ധി കോളേജ്, തിരുവനന്തപുരം).
മരുമക്കൾ: ഹിന്ദിയിലും മലയാളത്തിലും അറിയപ്പെടുന്ന എഴുത്തുകാരനും തിരുവനന്തപുരം മഹാത്മാഗാന്ധി കോളേജിലെ ഹിന്ദി പ്രൊഫസറുമായിരുന്ന പദ്മശ്രീ എൻ. ചന്ദ്രശേഖരൻ നായർ (Late), ശ്രീദേവി (Late), കെ. എൻ. രാമകൃഷ്ണപിള്ള Late ( റിട്ട:ലോക്കൽ ഫണ്ട് ഓഡിറ്റ്), ശ്രീ. ജി. മുരളീധരൻ (റിട്ട. FACT), ശ്രീമതി പി. സുവർണ്ണകുമാരി എന്നിവർ.
1994 ആഗസ്റ്റ് 15-ന്, ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യദിനത്തിൽ തന്നെയായിരുന്നു പ്രൊഫ. എം. പി. മന്മഥൻ ഈ ലോകത്തോട് വിടപറഞ്ഞത് എന്നത് ഏറെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.
കാലം കടന്നുപോകുമ്പോഴും മദ്യവിമുക്തിയും മനുഷ്യസ്നേഹവും ഗ്രാമവികസനവും സർവോദയവും ലളിതജീവിതവും സാമൂഹ്യനീതിയും ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയങ്ങൾക്ക് പ്രസക്തി കുറയുന്നില്ല.
ഒരു അധ്യാപകന്റെ അറിവും, ഒരു ഗാന്ധിയന്റെ ലാളിത്യവും, സാമൂഹ്യപരിഷ്കർത്താവിന്റെ ധൈര്യവും, ഒരു കലാകാരന്റെ ഹൃദയവും, ഒരു പ്രഭാഷകന്റെ വാഗ്വൈഭവവും ഒരേ വ്യക്തിത്വത്തിൽ സംഗമിച്ചപ്പോൾ രൂപപ്പെട്ട മഹനീയ ജീവിതമായിരുന്നു പ്രൊഫ. എം. പി. മന്മഥന്റേത്.
മനുഷ്യനെ നന്മയിലേക്ക് നയിക്കാൻ തന്റെ ജീവിതം തന്നെ ഒരു സന്ദേശമാക്കിയ മഹാഗാന്ധിയന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന ഈ മഹനീയ ഗാന്ധിയന് മുന്നിൽ സ്മരണാഞ്ജലികൾ