കേരളത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തിലും പാർലമെന്ററി ജനാധിപത്യത്തിലും സാമൂഹിക പരിഷ്കരണരംഗത്തും പത്രപ്രവർത്തനത്തിലും സാഹിത്യത്തിലും കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങളിലും തന്റേതായ വ്യക്തിമുദ്ര പതിപ്പിച്ച ബഹുമുഖ പ്രതിഭയായിരുന്നു നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ. സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി, ഒന്നാം ലോക്‌സഭാംഗം, പത്രപ്രവർത്തകൻ, എഴുത്തുകാരൻ, ഭരണനിർവഹണ രംഗത്തെ പ്രവർത്തകൻ, സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താവ് എന്നീ നിലകളിൽ അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ സവിശേഷമായ സ്ഥാനമർഹിക്കുന്നു.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി പോരാടി ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ച സമരസേനാനിയിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ ലോക്‌സഭയിലെ അംഗമായും പിന്നീട് സാമൂഹികനീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സുപ്രധാന കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷനായും അദ്ദേഹം നടത്തിയ ജീവിതയാത്ര വിസ്മരിക്കാനാവാത്ത ചരിത്രമാണ്.
1913 മേയ് 14-ന് അന്നത്തെ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭാഗമായിരുന്ന മലബാർ ജില്ലയിലെ നെട്ടൂരിലാണ് നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ ജനിച്ചത്. പിതാവ് കെ. പി. കുഞ്ഞിക്കണ്ണൻ; മാതാവ് താളു.
മണ്ണയാട് സ്കൂൾ, നെട്ടൂരിലെ മലബാർ മിഷൻ മിഡിൽ സ്കൂൾ, ബി.ഇ.എം.പി. ഹൈസ്കൂൾ, തലശ്ശേരിയിലെ ഗവൺമെന്റ് ബ്രണ്ണൻ കോളേജ്, മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജ് എന്നിവിടങ്ങളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസം.
മദ്രാസ് ക്രിസ്ത്യൻ കോളേജിൽനിന്ന് ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം വിദ്യാർഥിയായിരിക്കുമ്പോൾത്തന്നെ പൊതുപ്രവർത്തനരംഗത്ത് സജീവമായി. 1935-ൽ കോളേജ് യൂണിയന്റെ ആദ്യത്തെ തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റായി. വിദ്യാർഥിജീവിതത്തിൽ ആരംഭിച്ച സംഘടനാപ്രവർത്തനങ്ങൾ പിന്നീട് ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലേക്കും സാമൂഹികസേവനരംഗത്തേക്കും അദ്ദേഹത്തെ നയിച്ചു.
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട അധ്യായങ്ങളിലൊന്നാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം.
1930 മുതൽ 1946 വരെ ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രവർത്തകനായിരുന്ന അദ്ദേഹം സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ സജീവമായി ഇടപെട്ടു. 1942-ലെ ക്വിറ്റ് ഇന്ത്യാ സമരകാലത്ത് മലബാറിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് തലശ്ശേരി മേഖലയിൽ, ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പങ്കെടുത്തു. സമരപരിപാടികൾ സംഘടിപ്പിക്കുന്നതിലും ജനങ്ങളെ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നതിലും അദ്ദേഹം സജീവമായിരുന്നു.
ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകൂടം സമരത്തെ അടിച്ചമർത്തിയപ്പോൾ അദ്ദേഹവും അറസ്റ്റിലായി. രണ്ടുവർഷത്തെ തടവുശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ ബെല്ലാരിയിലെ ആലിപ്പൂർ സെൻട്രൽ ജയിലിൽ രാഷ്ട്രീയത്തടവുകാരനായി കഴിയേണ്ടിവന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം സഹിച്ച ത്യാഗങ്ങളുടെ തെളിവാണ് ഈ ജയിൽവാസം.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്ന പങ്കാളിത്തത്തെ മലബാറിൽ മാത്രം ഒതുക്കിക്കാണാനാവില്ല. തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ എന്നീ പ്രദേശങ്ങളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ വിശാലമായ ദേശീയപ്രസ്ഥാനചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിലെ സേവനങ്ങളെ മാനിച്ച് 1972-ൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ രജതജൂബിലി ആഘോഷവേളയിൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധി അദ്ദേഹത്തിന് കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ താമ്രപത്രം നൽകി ആദരിച്ചു. കേരള സർക്കാരിന്റെ താമ്രപത്രവും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ ഈ അംഗീകാരങ്ങൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ത്യാഗം സഹിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന് ലഭിച്ച ആദരവുകളാണ്. കേരളത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ പൊതുജീവിതത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ മറ്റൊരു അധ്യായമാണ് പത്രപ്രവർത്തനം.
ആദ്യകാലത്ത് മുംബൈയിൽ മാതൃഭൂമി ദിനപത്രത്തിന്റെ ലേഖകനായി പ്രവർത്തിച്ച അദ്ദേഹം അക്കാലത്ത് തിരുവിതാംകൂറിലും കൊച്ചിയിലും മലബാറിലും നടന്നുകൊണ്ടിരുന്ന സ്വാതന്ത്ര്യസമരപ്രവർത്തനങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.
കേരളം ഇന്ന് കാണുന്ന ഏകീകൃത സംസ്ഥാനമായി രൂപംകൊള്ളുന്നതിനുമുമ്പ് ഈ പ്രദേശങ്ങൾ വ്യത്യസ്ത ഭരണസംവിധാനങ്ങളുടെ കീഴിലായിരുന്നു. തിരുവിതാംകൂറിലും കൊച്ചിയിലും ഉത്തരവാദിത്വഭരണത്തിനും പൗരാവകാശങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ശക്തിപ്പെട്ടപ്പോൾ മലബാറിൽ ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും മുന്നേറുകയായിരുന്നു. ഈ വ്യത്യസ്ത മേഖലകളിലെ സമരങ്ങളുടെ വാർത്തകൾ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കുന്നതിൽ പത്രപ്രവർത്തകർ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
മുംബൈയിൽനിന്ന് പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ട് കേരളത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസംഭവങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്ത നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ, പത്രപ്രവർത്തനത്തെ കേവലം ഒരു തൊഴിലായി മാത്രമല്ല, ദേശീയപ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ സന്ദേശങ്ങൾ ജനങ്ങളിലെത്തിക്കാനുള്ള മാധ്യമമായും ഉപയോഗിച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ നേരിട്ട് പങ്കെടുത്ത പോരാളി മാത്രമല്ല, തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ മേഖലകളിലെ സമരങ്ങളുടെ വാർത്തകൾ ജനങ്ങളിലെത്തിച്ച പത്രപ്രവർത്തകൻ കൂടിയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. കേരളത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരചരിത്രത്തെ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പ്രവർത്തനം പ്രത്യേകം സ്മരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.
മുംബൈയിലെ ഫ്രീ പ്രസ് ജേണലിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. പിന്നീട് ദിനപ്രഭ ദിനപത്രത്തിന്റെ മുഖ്യപത്രാധിപരായും സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. പത്രപ്രവർത്തനരംഗത്തെ അനുഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാമൂഹിക നിരീക്ഷണശേഷിയെയും എഴുത്തിനെയും സമ്പുഷ്ടമാക്കി.
ജയിൽവാസത്തിനുശേഷം പൊതുസേവനരംഗത്തേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയ അദ്ദേഹം ഭരണപരമായ ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളും ഏറ്റെടുത്തു.
1946 മുതൽ 1951 വരെ മദ്രാസ് സർക്കാരിന്റെ തീവ്ര ഗ്രാമീണ പുനർനിർമാണ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമായി ഫിർക്ക വികസന ഓഫീസറായി പ്രവർത്തിച്ചു. ഗ്രാമങ്ങളുടെ സമഗ്രവികസനത്തിനും ഗ്രാമീണ ജനതയുടെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങൾ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിനും പ്രാധാന്യം നൽകിയ പ്രവർത്തനങ്ങളായിരുന്നു ഇവ.
അടിസ്ഥാനവിദ്യാഭ്യാസം, മുതിർന്നവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസം, ഗ്രാമവികസനം, റോഡുകളുടെയും പാലങ്ങളുടെയും നിർമാണം തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന് താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നു. ഗാന്ധിയൻ നിർമാണപരിപാടികളോടുള്ള ആഭിമുഖ്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ പ്രതിഫലിച്ചു.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരകാലത്ത് ജനങ്ങളെ സംഘടിപ്പിച്ച അനുഭവം ഗ്രാമീണ വികസനപ്രവർത്തനങ്ങളിലും പ്രയോജനപ്പെട്ടു. ജനങ്ങളുടെ ജീവിതവുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയ്ക്ക് പരിഹാരം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ.
1952-ൽ നടന്ന സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ തലശ്ശേരി മണ്ഡലത്തിൽനിന്ന് കിസാൻ മസ്ദൂർ പ്രജാ പാർട്ടിയുടെ സ്ഥാനാർഥിയായി മത്സരിച്ച നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ വിജയിച്ച് ലോക്‌സഭയിലെത്തി. 1952 മുതൽ 1957 വരെ അദ്ദേഹം ഒന്നാം ലോക്‌സഭാംഗമായി പ്രവർത്തിച്ചു.
ഇന്ത്യൻ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആദ്യകാലത്ത് പാർലമെന്റിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും രാജ്യത്തിന്റെ വികസനാവശ്യങ്ങളും രൂപപ്പെട്ടുവന്ന ഘട്ടത്തിൽ അദ്ദേഹം സജീവമായി ഇടപെട്ടു.
തലശ്ശേരി–മൈസൂരു റെയിൽവേ പാതയ്ക്കുവേണ്ടിയും കോഴിക്കോട് വിമാനത്താവളത്തിനുവേണ്ടിയും അദ്ദേഹം പാർലമെന്റിൽ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു. കേരളത്തിന്റെ ഗതാഗത-വികസന ആവശ്യങ്ങൾ ദേശീയതലത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിൽ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു.
1956-ൽ ചൈന സന്ദർശിച്ച ഇന്ത്യൻ പാർലമെന്ററി പ്രതിനിധിസംഘത്തിലും അദ്ദേഹം അംഗമായിരുന്നു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ആദ്യകാല പാർലമെന്ററി പ്രവർത്തനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രസംഗങ്ങളും ഇടപെടലുകളും പിന്നീട് In the Annals of Parliament എന്ന പേരിൽ സമാഹരിക്കപ്പെട്ടു. പാർലമെന്ററി രേഖകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൻ പ്രദീപ് നെട്ടൂർ തയ്യാറാക്കിയ ഈ സമാഹാരം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പഠിക്കുന്നവർക്ക് പ്രയോജനകരമാണ്.
പത്രപ്രവർത്തകനെന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, എഴുത്തുകാരൻ എന്ന നിലയിലും നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരൻ ശ്രദ്ധേയനായിരുന്നു.
“നർമദയുടെ നാട്ടിൽ “,
“ആദിവാസികളുടെ കേരളം ” ,
“അനുഭവച്ചുരുളുകൾ “,എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിൻറെ പ്രധാന കൃതികളാണ്.
യാത്രകളിലൂടെ കണ്ടറിഞ്ഞ ജീവിതവും സമൂഹത്തിന്റെ വിവിധ തലങ്ങളിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ അനുഭവങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
പ്രത്യേകിച്ച് “ആദിവാസികളുടെ കേരളം ” എന്ന കൃതി കേരളത്തിലെ ആദിവാസിസമൂഹത്തിന്റെ ജീവിതസാഹചര്യങ്ങളിലേക്കും സാമൂഹികപ്രശ്നങ്ങളിലേക്കും ശ്രദ്ധ ക്ഷണിക്കുന്നതാണ്. അവഗണിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെക്കുറിച്ച് പൊതുസമൂഹം കൂടുതൽ അറിയേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിൽ പ്രകടമാണ്.
ഭരണരംഗത്തും പത്രപ്രവർത്തനത്തിലും സാമൂഹികപ്രവർത്തനങ്ങളിലും നേടിയ അനുഭവങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകളെ കൂടുതൽ അർഥവത്താക്കി. സമൂഹത്തെ അടുത്തറിയാനും മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ വശങ്ങൾ അവതരിപ്പിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു.
കേരളത്തിന്റെ തനതായ കലാരൂപങ്ങളോടും സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തോടും നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന് വലിയ താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്നു.
കേരളീയ കലാരൂപങ്ങളെ ഉത്തരേന്ത്യയിലും സിലോണിലും പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് കേരളത്തിന്റെ ആയോധനകലാരൂപമായ കളരിപ്പയറ്റിന്റെ പ്രചാരണത്തിന് നൽകിയ സംഭാവന ശ്രദ്ധേയമാണ്. കളരിപ്പയറ്റ് കലാകാരന്മാരുടെ സംഘത്തെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി കേരളത്തിന്റെ കലാപാരമ്പര്യം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതിൽ അദ്ദേഹം പങ്കുവഹിച്ചു.
1930–1932 കാലഘട്ടത്തിൽ തലശ്ശേരി യങ്‌മെൻസ് അസോസിയേഷന്റെ സ്ഥാപക സെക്രട്ടറിയായും 1934-ൽ കേരള സാഹിത്യ പരിഷത്തിന്റെ സംഘാടകരിലൊരാളായും 1938-ൽ മദ്രാസ് കേരള സമാജത്തിന്റെ സ്ഥാപക സെക്രട്ടറിയായും പ്രവർത്തിച്ചു. 1945-ൽ ബോംബെ കേരള യൂത്ത് കോൺഗ്രസിന്റെ പ്രസിഡന്റായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
സംഘടനാപ്രവർത്തനം, സാഹിത്യം, കല, സംസ്കാരം എന്നിവയെ പൊതുസേവനവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചുകൊണ്ടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരികചരിത്രത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഏടുകളാണ്. കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിലെ നിർണായക അധ്യായം
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ പേര് കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികചരിത്രത്തിൽ സ്ഥിരമായി അടയാളപ്പെടുത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് നെട്ടൂർ കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷൻ എന്ന നിലയിലാണ്.
1963 മുതൽ 1966 വരെ പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ വിഭാഗങ്ങളുടെ ക്ഷേമവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേന്ദ്രസർക്കാർ ചുമതലകളിൽ അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചു. രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലെ സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യങ്ങൾ അടുത്തറിയാൻ ഈ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന് അവസരം നൽകി.
1967-ൽ ഇ.എം.എസ്. നമ്പൂതിരിപ്പാടിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേരള സർക്കാർ പിന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളുടെ സംവരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ പഠിക്കുന്നതിനായി അദ്ദേഹത്തെ കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷനായി നിയമിച്ചു.
കേരളത്തിലെ വിവിധ സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങളുടെ പിന്നാക്കാവസ്ഥയുടെ കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കുക, അവരുടെ വിദ്യാഭ്യാസ-സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങൾ വിലയിരുത്തുക, സംവരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നങ്ങൾ പഠിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു കമ്മീഷന്റെ പ്രധാന ചുമതലകൾ.
വിശദമായ പഠനങ്ങൾക്കും പരിശോധനകൾക്കുംശേഷം 1970-ൽ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു. പിന്നീട് നെട്ടൂർ കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട് എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ റിപ്പോർട്ട് കേരളത്തിലെ പിന്നാക്കവിഭാഗ സംവരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകളിൽ വലിയ പ്രാധാന്യം നേടി.
സംവരണം എന്നത് കേവലം വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെയോ തൊഴിൽമേഖലയിലെയോ അവസരങ്ങൾ പങ്കിടുന്ന വിഷയമല്ല. ചരിത്രപരമായ സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനും പിന്നാക്കാവസ്ഥയിലുള്ള ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് തുല്യമായ അവസരങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കാനുമുള്ള ജനാധിപത്യപരമായ ഇടപെടലാണ് അത്.
നെട്ടൂർ കമ്മീഷന്റെ കണ്ടെത്തലുകളും ശുപാർശകളും കേരളത്തിൽ വലിയ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ചർച്ചകൾക്ക് വഴിവെച്ചു. വിവിധ സമുദായങ്ങളുടെ പിന്നാക്കാവസ്ഥ നിർണയിക്കുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങളെക്കുറിച്ചും സംവരണത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചും ചർച്ചകൾ ശക്തമായി.
കേരളത്തിലെ സാമൂഹികനീതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പഠനങ്ങളിലും സംവരണചരിത്രത്തിലും നെട്ടൂർ കമ്മീഷൻ ഇന്നും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. പിന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങളെ പഠനവിധേയമാക്കി പൊതുചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിലെത്തിക്കുന്നതിൽ ഈ കമ്മീഷൻ നിർണായക പങ്കുവഹിച്ചു.
ഒരു കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷൻ എന്നതിലുപരി, കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക അസമത്വങ്ങളെ പഠനവിധേയമാക്കുകയും പിന്നാക്കവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പൊതുശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുക്കുകയും ചെയ്ത പൊതുപ്രവർത്തകൻ എന്ന നിലയിലാണ് നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ ഈ സംഭാവനയ്ക്ക് ചരിത്രപരമായ പ്രാധാന്യമുള്ളത്.
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ ഭാര്യ ലീലാ ദാമോദരനായിരുന്നു.
മക്കൾ:
.ശ്രീമതി ചിത്ര നെട്ടൂർ
• ശ്രീ പ്രദീപ് നെട്ടൂർ
• ശ്രീ പ്രമോദ് നെട്ടൂർ
• ശ്രീമതി ഹീര നെട്ടൂർ
പൊതുപ്രവർത്തനത്തിന്റെ തിരക്കുകൾക്കിടയിലും കുടുംബജീവിതം നയിച്ച അദ്ദേഹം തന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രത്തിൽ വ്യക്തമായ അടയാളങ്ങൾ അവശേഷിപ്പിച്ചു.
വിദ്യാർഥിയായിരിക്കുമ്പോൾ സംഘടനാപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായി. യുവാവായിരിക്കുമ്പോൾ സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്ത് ജയിൽവാസം അനുഭവിച്ചു. പത്രപ്രവർത്തകനായി തിരുവിതാംകൂർ, കൊച്ചി, മലബാർ മേഖലകളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരസംഭവങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഗ്രാമവികസനപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു. ഒന്നാം ലോക്‌സഭയിൽ അംഗമായി രാജ്യത്തിന്റെ ജനാധിപത്യസംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. എഴുത്തുകാരനായും കലാ-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകനായും സമൂഹത്തിന് സംഭാവനകൾ നൽകി. ഒടുവിൽ കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹികനീതിചരിത്രത്തിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സ്ഥാനം നേടിയ നെട്ടൂർ കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷനെന്ന നിലയിലും ചരിത്രത്തിൽ ഇടം നേടി.
1978 ഒക്ടോബർ 11-ന് ന്യൂഡൽഹിയിൽ അദ്ദേഹം അന്തരിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തോടെ കേരളത്തിന് നഷ്ടമായത് ഒരു മുൻ ലോക്‌സഭാംഗത്തെ മാത്രമായിരുന്നില്ല; സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ അനുഭവസമ്പത്തും ഭരണപരമായ അറിവും സാഹിത്യപരമായ നിരീക്ഷണശേഷിയും സാമൂഹികനീതിയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയും ഒരുമിച്ചുചേർന്ന ഒരു പൊതുപ്രവർത്തകനെയായിരുന്നു.
ചരിത്രത്തിൽ പ്രശസ്തരായ പലരെയും നാം ഓർക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിന്റെ ഗതി നിർണയിച്ച നിരവധി പ്രവർത്തകർ കാലക്രമത്തിൽ വിസ്മൃതിയിലാകുന്നു. അവരുടെ സംഭാവനകൾ വീണ്ടും കണ്ടെത്തുകയും രേഖപ്പെടുത്തുകയും പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പരിചയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യേണ്ടത് നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്വമാണ്.
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ ജീവിതവും പ്രവർത്തനങ്ങളും അത്തരത്തിൽ കൂടുതൽ പഠിക്കപ്പെടുകയും ഓർമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യേണ്ടതാണ്.
സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനുവേണ്ടി പോരാടിയ സമരസേനാനി…
ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആദ്യകാല പാർലമെന്റേറിയൻ…
കേരളത്തിന്റെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലെ സ്വാതന്ത്ര്യസമരങ്ങൾ ജനങ്ങളിലെത്തിച്ച പത്രപ്രവർത്തകൻ…
അവഗണിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിച്ച എഴുത്തുകാരൻ…
കേരളത്തിന്റെ കലാ-സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ പ്രചാരകൻ…
സാമൂഹികനീതിയുടെ ചരിത്രത്തിൽ സ്വന്തം പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന കമ്മീഷന്റെ അധ്യക്ഷൻ…
ഇത്രയേറെ മേഖലകളിൽ സംഭാവനകൾ നൽകിയ നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ ജീവിതം കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ വിലപ്പെട്ട ഒരധ്യായമാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്മരണ നിലനിർത്തുക എന്നത് ഒരു വ്യക്തിയെ ഓർക്കുക മാത്രമല്ല; സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിന്റെ ത്യാഗങ്ങളെയും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മൂല്യങ്ങളെയും സാമൂഹികനീതിയുടെ ആവശ്യകതയെയും വീണ്ടും ഓർമിക്കുക കൂടിയാണ്.
നെട്ടൂർ പി. ദാമോദരന്റെ 48-ാം സ്മൃതിദിനത്തിൽ ആ ബഹുമുഖ പ്രതിഭയുടെ ജ്വലിക്കുന്ന സ്മരണകൾക്കുമുന്നിൽ ആദരാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
2026-10-11