രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും ഒരുപോലെ മനുഷ്യജീവിതത്തെ വേട്ടയാടിയിരുന്ന ഒരു കാലത്ത്, പരിമിതമായ ചികിത്സാസൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിലും തന്റെ അറിവും ആത്മാർഥതയും അക്ഷീണമായ സേവനമനോഭാവവും കൊണ്ട് ഒരു നാടിനെ മഹാരോഗത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിക്കാൻ മുന്നിട്ടിറങ്ങിയ അപൂർവ മനുഷ്യസ്നേഹിയായിരുന്നു ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദൻ.
വൈദ്യശാസ്ത്രം കേവലം ഒരു തൊഴിൽമേഖലയല്ല, ദുരിതമനുഭവിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ കണ്ണീരൊപ്പാനുള്ള മഹത്തായ ദൗത്യമാണെന്ന് സ്വന്തം ജീവിതത്തിലൂടെ തെളിയിച്ച ഈ ഭിഷഗ്വരന്റെ ഓർമകൾക്ക് മുന്നിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ ആദരാഞ്ജലികൾ.
ഒരു നാടിനെ മഹാരോഗത്തിൽനിന്ന് മോചിപ്പിച്ച കാരുണ്യത്തിന്റെ കരങ്ങൾ
ശ്രീവിശാഖം തിരുനാൾ, ശ്രീമൂലം തിരുനാൾ മഹാരാജാക്കന്മാരുടെ ഭരണകാലത്ത് കൊട്ടാരം വൈദ്യനെന്ന നിലയിൽ പ്രശസ്തനായിരുന്ന ആയുർവേദ ഭിഷഗ്വരൻ തോട്ടത്തിൽ ശങ്കു വൈദ്യന്റെയും (1855–1928) മാങ്കീഴിൽ കൊച്ചു പാർവതിയുടെയും മകനായി 1906-ൽ തിരുവനന്തപുരത്താണ് ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദൻ ജനിച്ചത്. പാരമ്പര്യമായി വൈദ്യസേവനത്തിന്റെ മഹത്തായ അന്തരീക്ഷം ലഭിച്ച അദ്ദേഹം ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിന്റെ വഴിയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച് മനുഷ്യസേവനത്തിന്റെ പുതിയ അധ്യായങ്ങൾ രചിച്ചു.
1935-ൽ മദ്രാസ് മെഡിക്കൽ കോളേജിൽനിന്ന് എം.ബി.ബി.എസ്. ബിരുദം നേടിയ അദ്ദേഹം തിരുവിതാംകൂർ മെഡിക്കൽ സർവീസിൽ പ്രവേശിച്ചു. തുടർന്ന് കൊല്ലത്തും കടയ്ക്കൽ ഗവൺമെന്റ് ആശുപത്രിയിലും അസിസ്റ്റന്റ് സർജനായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
1938-ൽ കടയ്ക്കലിൽ സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്ന കാലത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വൈദ്യജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്ന് ആരംഭിക്കുന്നത്. അന്നത്തെ പരിമിതമായ വൈദ്യശാസ്ത്രസൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ യാസ് (Yaws) എന്ന ഗുരുതരമായ ത്വക്കുരോഗം കടയ്ക്കലിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും വ്യാപകമായി പടർന്നുപിടിക്കുന്നതായി അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തി.
ഇന്നത്തെ തലമുറയ്ക്ക് സങ്കൽപ്പിക്കാൻപോലും പ്രയാസമുള്ള ദുരിതങ്ങളായിരുന്നു അന്ന് രോഗബാധിതർ അനുഭവിച്ചിരുന്നത്. കാലുകളിലും മുഖത്തും ശരീരത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും വലിയ വ്രണങ്ങൾ രൂപപ്പെടും. രോഗം ഗുരുതരമാകുമ്പോൾ എല്ലുകളെയും മൃദുകലകളെയും ബാധിക്കുകയും വീക്കം, വേദന, രൂപവൈകല്യങ്ങൾ എന്നിവ ഉണ്ടാകുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. മുഖത്തെ വ്രണങ്ങൾ മൂക്കിനെയും ചുണ്ടുകളെയും വികൃതമാക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കുപോലും രോഗം നീങ്ങിയിരുന്നു.
രോഗത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും അത് സൃഷ്ടിച്ച ശാരീരികവൈകല്യങ്ങളും ഭാവിതലമുറകൾക്ക് പഠിക്കാനാവുന്ന വിധത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന ബോധ്യത്തോടെ ഡോ. ഗോവിന്ദൻ രോഗബാധിതരുടെ ചിത്രങ്ങളടങ്ങിയ ഒരു ഫോട്ടോ ആൽബം തയ്യാറാക്കി. രോഗത്തെ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ രേഖപ്പെടുത്തുകയും തുടർപഠനങ്ങൾക്ക് വഴിയൊരുക്കുകയും ചെയ്ത ഈ പ്രവർത്തനം അക്കാലത്ത് ഏറെ ശ്രദ്ധേയമായിരുന്നു.
ഇന്ന് സാധാരണമായി ലഭിക്കുന്ന പല ചികിത്സാസൗകര്യങ്ങളും അന്ന് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. പെൻസിലിൻ പോലുള്ള മരുന്നുകൾ ലഭ്യമല്ലാതിരുന്ന ആ കാലത്ത്, യാസ് രോഗചികിത്സയ്ക്ക് നിർദേശിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന നിയോസാൽവാർസൻ (Neosalvarsan) പോലുള്ള മരുന്നുകൾ സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങാനാവാത്ത വിലയുള്ളവയായിരുന്നു. ഒരു ദിവസം അഞ്ചോ ആറോ ചക്രം കൊണ്ട് കുടുംബത്തിന്റെ ചെലവുകൾ നടത്താൻ ശ്രമിച്ചിരുന്ന ദരിദ്രരായ രോഗികൾക്ക് ചികിത്സയ്ക്കുള്ള പണം കണ്ടെത്തുകതന്നെ വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു.
രോഗം തിരിച്ചറിഞ്ഞതുകൊണ്ടുമാത്രം ഒരു ഡോക്ടറുടെ ദൗത്യം അവസാനിക്കുന്നില്ല. രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കുകയും രോഗത്തിന്റെ വ്യാപനം നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു ഡോ. ഗോവിന്ദന്റെ ലക്ഷ്യം. വിലകൂടിയ മരുന്നുകൾക്ക് പകരം ചെലവുകുറഞ്ഞതും ഫലപ്രദവുമായ ചികിത്സാമാർഗം കണ്ടെത്താനുള്ള ശ്രമത്തിനിടെയാണ് ബിസ്മത്തിന് യാസ് രോഗചികിത്സയിൽ പ്രയോജനമുണ്ടെന്ന വിവരം വൈദ്യശാസ്ത്ര ജേണലുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കിയത്.
എന്നാൽ ആവശ്യമായ മരുന്ന് ലഭ്യമാക്കുക എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം തേടി അദ്ദേഹം തിരുവിതാംകൂർ സർവകലാശാലയിലെ കെമിസ്ട്രി പ്രൊഫസറായ നാരായണൻ പോറ്റിയുമായി സഹകരിച്ചു. ഇരുവരുടെയും പരിശ്രമഫലമായി സോഡിയം ബിസ്മത്ത് ടാർട്രേറ്റ് (Sodium Bismuth Tartrate) എന്ന സംയുക്തത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മരുന്ന് തയ്യാറാക്കി. അതിന് ‘ബയോസോട്ട’ (Biosota) എന്ന് പേരിട്ടു.
അറിവും ഗവേഷണവും മനുഷ്യസ്നേഹവും കൈകോർത്തപ്പോൾ അസാധ്യമെന്നു തോന്നിയ ഒരു ദൗത്യത്തിന് വഴിതുറക്കുകയായിരുന്നു. ചികിത്സയുടെ ചെലവ് സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങാനാവുന്ന വിധത്തിൽ കുറയ്ക്കാനുള്ള ഈ ശ്രമം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശാസ്ത്രീയമായ അന്വേഷണബുദ്ധിയുടെയും സാമൂഹികപ്രതിബദ്ധതയുടെയും തെളിവായിരുന്നു.
കാളവണ്ടിയിൽ വീടുകൾതോറും കയറിയിറങ്ങിയ മഹത്തായ സേവനം
ഡോ. ഗോവിന്ദന്റെ സേവനമനോഭാവത്തിന്റെ യഥാർഥ ആഴം മനസ്സിലാക്കണമെങ്കിൽ കടയ്ക്കലിലെ ആ നാളുകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കണം.
ആശുപത്രിയിൽ രോഗികൾ എത്തുന്നതും കാത്തിരുന്ന് ചികിത്സ നൽകുന്നതുമായ പതിവുരീതിയിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ദൗത്യം ഒതുക്കിയില്ല. ആശുപത്രികാര്യ സഹായി പത്മനാഭൻ നായരെയും കൂട്ടി കാളവണ്ടിയിൽ കടയ്ക്കലിലും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലും സഞ്ചരിച്ച് വീടുകൾതോറും കയറിയിറങ്ങി രോഗികളെ കണ്ടെത്തി ചികിത്സിച്ചു.
ഏകദേശം 12,000 കുത്തിവെപ്പുകൾ നടത്തി.അതിന്റെ ഫലം ആശ്വാസകരമായിരുന്നു. ക്രമേണ രോഗത്തിന്റെ വ്യാപനം നിയന്ത്രിക്കാനും കടയ്ക്കൽ പ്രദേശത്തുനിന്ന് യാസ് രോഗത്തെ ഇല്ലാതാക്കാനും സാധിച്ചു.
ഇത് ഒരു ഡോക്ടറുടെ വ്യക്തിപരമായ നേട്ടം മാത്രമായിരുന്നില്ല. ദാരിദ്ര്യംകൊണ്ട് ചികിത്സ നിഷേധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുവരാനുള്ള അവസരം നൽകിയ മഹത്തായ സാമൂഹിക ഇടപെടലായിരുന്നു അത്. രോഗത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവും ഗവേഷണവും ചികിത്സയും ജനങ്ങളിലേക്കെത്തിക്കാനുള്ള സമർപ്പിതമായ ശ്രമത്തിന്റെ ഫലമായിരുന്നു ഈ വിജയം.
വലിയ സംവിധാനങ്ങളുടെയോ ആധുനിക സൗകര്യങ്ങളുടെയോ പിന്തുണയില്ലാതെ പരിമിതമായ വിഭവങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഒരു പൊതുജനാരോഗ്യപ്രശ്നത്തെ നേരിടാൻ അദ്ദേഹം കാണിച്ച ധൈര്യവും അർപ്പണബോധവും പ്രത്യേകം സ്മരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.
കടയ്ക്കലിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ‘കടയ്ക്കൽ വിപ്ലവം’ എത്രത്തോളം പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നുവോ, അതേ കാലഘട്ടത്തിലെ സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിൽ രോഗത്തിനെതിരായ ഈ പോരാട്ടവും അത്രതന്നെ വിലപ്പെട്ടതായിരുന്നു. കടയ്ക്കൽ വിപ്ലവത്തിൽ പങ്കെടുത്ത നിരവധി സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനികളെയും അദ്ദേഹം ചികിത്സിച്ചു.
വലിയ പ്രചാരമോ അംഗീകാരമോ ലഭിച്ചില്ലെങ്കിലും തന്റെ മുന്നിലെത്തിയ മനുഷ്യരുടെ വേദന കുറയ്ക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തിൽനിന്ന് അദ്ദേഹം പിന്മാറിയില്ല. രോഗവും ദാരിദ്ര്യവും ചേർന്ന് മനുഷ്യരെ നിസ്സഹായരാക്കിയിരുന്ന കാലത്ത്, പ്രതീക്ഷയുടെ ഒരു ചെറുവെളിച്ചം തെളിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു.
കടയ്ക്കലിലെ സേവനത്തിനുശേഷം ഉപരിപഠനത്തിനായി ഇംഗ്ലണ്ടിലേക്കുപോയ ഡോ. ഗോവിന്ദൻ അവിടെനിന്ന് LMRCP, DGO (Dublin), FRCS (Edinburgh) എന്നീ ഉന്നത ബിരുദങ്ങൾ നേടി. ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലെ അറിവും പരിശീലനവും സമ്പാദിച്ച അദ്ദേഹം കേരളത്തിലെ ചികിത്സാരംഗത്ത് തന്റെ സേവനം തുടർന്നു.
തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ ശസ്ത്രക്രിയാ പ്രൊഫസറായി നിയമിതനായ അദ്ദേഹം പിന്നീട് കോഴിക്കോട് മെഡിക്കൽ കോളേജിലെ ആദ്യ ശസ്ത്രക്രിയാ പ്രൊഫസറായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു. തുടർന്ന് വീണ്ടും തിരുവനന്തപുരം മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ പ്രവർത്തിച്ചു. പിന്നീട് തിരുവനന്തപുരം ജനറൽ ആശുപത്രിയിൽ സീനിയർ സർജനായിരിക്കെ ഔദ്യോഗിക സേവനത്തിൽനിന്ന് വിരമിച്ചു.
അധ്യാപകൻ, ശസ്ത്രക്രിയാവിദഗ്ധൻ, ഗവേഷണതൽപരനായ വൈദ്യൻ, പൊതുജനാരോഗ്യപ്രവർത്തകൻ എന്നീ നിലകളിലെല്ലാം അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ശ്രദ്ധേയമാണ്. ചികിത്സയിലൂടെ രോഗശമനം നൽകുന്നതിനൊപ്പം വൈദ്യവിദ്യാഭ്യാസത്തിലൂടെയും അനുഭവസമ്പത്തിലൂടെയും അടുത്ത തലമുറയിലെ ഡോക്ടർമാർക്ക് വഴികാട്ടിയാകാനും അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു.
1966-ൽ തിരുവനന്തപുരത്ത് ‘സിറ്റി നഴ്സിംഗ് ഹോം’ എന്ന പേരിൽ സ്വകാര്യ ആശുപത്രി ആരംഭിച്ചു. ഔദ്യോഗിക സേവനത്തിൽനിന്ന് വിരമിച്ചശേഷവും ചികിത്സാരംഗത്തോടുള്ള ബന്ധം തുടർന്നുവെന്നതിന്റെ തെളിവായിരുന്നു ഈ സംരംഭം.
ചരിത്രഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഇടംനേടിയ വൈദ്യപ്രതിഭ
കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യചരിത്രത്തിലും സാമൂഹികചരിത്രത്തിലും ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദന്റെ സംഭാവനകൾ വിവിധ ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
പ്രശസ്ത ന്യൂറോളജിസ്റ്റും സാഹിത്യകാരനുമായ ഡോ. കെ. രാജശേഖരൻ നായർ രചിച്ച ‘”അപൂർവ വൈദ്യന്മാർ — കേരളത്തിലെ വൈദ്യവികാസത്തിന്റെ പഥികൃത്തുകൾ”, “‘ഇന്ത്യൻ ന്യൂറോളജിയുടെ ചരിത്രം: മുൻപേ നടന്നവർ ”
പ്രശസ്ത ചരിത്രകാരൻ ഡോ. എസ്. എൻ. സദാശിവൻ രചിച്ച “A Social History of India”, സാഹിത്യശിരോമണി പ്രൊഫ. എം. കെ. ഗോവിന്ദന്റെ മകളും പ്രശസ്ത സാഹിത്യകാരിയുമായ ജി. കമലമ്മ ടീച്ചർ രചിച്ച “ഈഴവസമുദായത്തിലെ മഹാരഥന്മാർ “,’എസ്.എൻ.ഡി.പി. യോഗം കനക ജൂബിലി സ്മാരകഗ്രന്ഥം'”, ചരിത്രകാരൻകടയ്ക്കൽ എൻ. ഗോപിനാഥൻ പിള്ള രചിച്ച “കടയ്ക്കൽ വിപ്ലവം” എന്നീ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലും ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.
ഈ ഗ്രന്ഥങ്ങളിലെ പരാമർശങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതവും സേവനവും കേരളത്തിന്റെ വൈദ്യചരിത്രത്തിന്റെയും സാമൂഹികചരിത്രത്തിന്റെയും ഭാഗമാണെന്ന വസ്തുത അടിവരയിടുന്നു.
1997 ഒക്ടോബർ 26-ന്, 91-ാം വയസ്സിൽ ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദൻ അന്തരിച്ചു.
ഭാര്യ: പങ്കജം (Late).
മകൻ: ഡോ. ജി. കൃഷ്ണകുമാർ (ഡോ. ഗോവിന്ദൻസ് നഴ്സിംഗ് ഹോം).
മകൾ: ശ്രീമതി ഉഷാരാജൻ (കൊല്ലം). , മരുമക്കൾ ശ്രീമതി. ജയശ്രീ ,ശ്രീ രാജൻ (ബിസിനസ്)
ചില ജീവിതങ്ങൾ കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിൽ മറഞ്ഞുപോകാം. എന്നാൽ മനുഷ്യരുടെ ദുരിതങ്ങൾ കുറയ്ക്കാൻ നടത്തിയ നിസ്വാർഥമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ കാലാതിവർത്തിയായി നിലനിൽക്കും. കടയ്ക്കലിലെ ദരിദ്രരായ രോഗികൾക്ക് ചികിത്സ ലഭ്യമാക്കാൻ കാളവണ്ടിയിൽ വീടുകൾതോറും കയറിയിറങ്ങിയ ഡോ. ഗോവിന്ദന്റെ ജീവിതം അത്തരമൊരു സേവനത്തിന്റെ അനശ്വരമായ ഓർമപ്പെടുത്തലാണ്.
മരുന്നുകളുടെ ദൗർലഭ്യവും ദാരിദ്ര്യവും ചികിത്സാരംഗത്തെ പരിമിതികളും നിറഞ്ഞ ഒരു കാലത്ത് പ്രശ്നങ്ങളെ പഴിച്ചുനിൽക്കാതെ പരിഹാരം കണ്ടെത്താൻ ശ്രമിച്ച മനുഷ്യൻ. രോഗികളുടെ വേദന സ്വന്തം ഉത്തരവാദിത്വമായി ഏറ്റെടുത്ത ഡോക്ടർ. ശാസ്ത്രീയമായ അറിവിനെ സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതത്തിൽ ആശ്വാസമാക്കി മാറ്റിയ ഭിഷഗ്വരൻ.
കടയ്ക്കലിലെ യാസ് രോഗത്തിനെതിരായ പോരാട്ടം ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒരു അധ്യായം മാത്രമല്ല; വൈദ്യശാസ്ത്രം മനുഷ്യസ്നേഹത്തോടു ചേരുമ്പോൾ സമൂഹത്തിൽ എത്ര വലിയ മാറ്റമുണ്ടാക്കാനാകുമെന്നതിന്റെ ഉദാത്തമായ ഉദാഹരണമാണ്.
അദ്ദേഹത്തെപ്പോലുള്ളവർക്ക് അർഹമായ അംഗീകാരം ലഭിച്ചോ എന്ന ചോദ്യം ചരിത്രത്തോടു നമുക്ക് ചോദിക്കാം. എന്നാൽ അംഗീകാരങ്ങൾക്കപ്പുറം, മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിൽ വേദന കുറയ്ക്കാനും പ്രതീക്ഷ പകരാനും കഴിഞ്ഞുവെന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സേവനത്തിന്റെ യഥാർഥ മഹത്വം.
കടയ്ക്കലിലെ ആ പഴയ കാലത്തിന്റെ ഇരുളിൽ, പരിമിതമായ സൗകര്യങ്ങൾക്കിടയിൽ, മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ വെളിച്ചം തെളിച്ച ഡോ. എസ്. ഗോവിന്ദനെ നമുക്ക് എങ്ങനെ മറക്കാനാകും?
കാലം മായ്ച്ചുകളയാത്ത സേവനസ്മരണകൾക്ക് മുന്നിൽ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ പ്രണാമം.
2026-10-25