ഇന്ത്യൻ നരവംശശാസ്ത്രത്തിന് ലോകശ്രദ്ധ നേടിക്കൊടുത്ത മഹാപണ്ഡിതനും കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക-സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തിയ ഗവേഷകനുമായിരുന്നു ഡോ. എ. അയ്യപ്പൻ. നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞൻ, പുരാവസ്തുശാസ്ത്രജ്ഞൻ, മ്യൂസിയം ശാസ്ത്രവിദഗ്ധൻ, സർവകലാശാലാ അധ്യാപകൻ, വൈസ് ചാൻസലർ, എഴുത്തുകാരൻ എന്നീ നിലകളിൽ അദ്ദേഹം നൽകിയ സംഭാവനകൾ ഇന്ത്യൻ വിജ്ഞാനലോകത്തിന് അമൂല്യസമ്പത്താണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 38-ാം സ്മൃതിദിനത്തിൽ ആദരപൂർവ്വം സ്മരണാഞ്ജലികൾ അർപ്പിക്കുന്നു.
1905-ൽ തൃശൂർ ജില്ലയിലെ മരുതയൂരിൽ പറാൻകുട്ടിയുടെയും ആണിയമ്മയുടെയും മകനായാണ് ഡോ. എ. അയ്യപ്പൻ ജനിച്ചത്. പ്രാഥമിക വിദ്യാഭ്യാസത്തിനുശേഷം പാലക്കാട് വിക്ടോറിയ കോളേജിലും മദ്രാസ് സർവകലാശാലയിലും പഠനം പൂർത്തിയാക്കി. തുടർന്ന് ലണ്ടൻ സ്കൂൾ ഓഫ് ഇക്കണോമിക്സിൽ ലോകപ്രശസ്ത നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞരായ ബ്രോണിസ്ലാവ് മലിനോവ്സ്കിയുടെയും റെയ്മണ്ട് ഫിർത്തിന്റെയും കീഴിൽ ഗവേഷണം നടത്തി പി.എച്ച്.ഡി. നേടി.
മദ്രാസ് ഗവൺമെന്റ് മ്യൂസിയത്തിൽ ആന്ത്രോപോളജിക്കൽ അസിസ്റ്റന്റായാണ് ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് മദ്രാസ് മ്യൂസിയം ഡയറക്ടർ, ദേശീയ ആർട്ട് ഗാലറി ഡയറക്ടർ, കോർണൽ സർവകലാശാലയിലെ വിസിറ്റിംഗ് പ്രൊഫസർ, ഉത്കൽ സർവകലാശാലയിലെ നരവംശശാസ്ത്ര വിഭാഗം മേധാവി, ഒഡിഷ ട്രൈബൽ റിസർച്ച് ബ്യൂറോ ഡയറക്ടർ എന്നീ നിലകളിൽ അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധേയ സേവനം അനുഷ്ഠിച്ചു. 1969 ഏപ്രിൽ 21 മുതൽ 1970 ഒക്ടോബർ 20 വരെ കേരള സർവകലാശാലയുടെ വൈസ് ചാൻസലറായും പ്രവർത്തിച്ചു.
കേരളത്തിലെ നായാടികൾ, ഈഴവർ, പണിയർ, കുറിച്ച്യർ, ഉറാളി കുറുമ്പർ, മുഡുഗർ തുടങ്ങിയ ആദിവാസി-പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളുടെ ജീവിതം, സംസ്കാരം, സാമൂഹികമാറ്റങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹം നടത്തിയ ഫീൽഡ് പഠനങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ നരവംശശാസ്ത്രത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളാണ്. Social and Physical Anthropology of the Nayadis, Ezhavas and Cultural Change, The Personality of Kerala, Social Revolution in a Kerala Village, Story of Buddhism with Special Reference to South India, Handbook of Museum Technique, ഭാരതപ്പഴമ എന്നിവ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന കൃതികളാണ്.
അദ്ദേഹത്തിന്റെ Social Revolution in a Kerala Village എന്ന ഗ്രന്ഥം കേരളത്തിലെ സാമൂഹിക നവോത്ഥാനവും ജാതിവ്യവസ്ഥയിലെ മാറ്റങ്ങളും ശാസ്ത്രീയമായി വിശകലനം ചെയ്ത മികച്ച പഠനമായി ലോകപ്രശസ്ത നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞരായ റെയ്മണ്ട് ഫിർത്ത്, മോണി നാഗ്, വെറ ആൻസ്റ്റി, ഹർതിരത് സിങ് എന്നിവർ പ്രശംസിച്ചിട്ടുണ്ട്.
നരവംശശാസ്ത്രത്തിൽ മാത്രമല്ല, പുരാവസ്തുശാസ്ത്രത്തിലും ഡോ. അയ്യപ്പൻ ശ്രദ്ധേയ സംഭാവനകൾ നൽകി. അരിക്കാമേട്, ഫെറോക്ക്, പെരുമാൾ ഹിൽസ് തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെ ഗവേഷണങ്ങൾ ഇന്ത്യൻ പ്രാഗൈതിഹാസിക പഠനത്തിന് പുതിയ ദിശാബോധം നൽകി.
ജാതി, മതം, വർഗം എന്നീ വേർതിരിവുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യനെ മനസ്സിലാക്കാൻ ശാസ്ത്രത്തെ ഉപയോഗിച്ച മാനവികചിന്തകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. ശാസ്ത്രീയ സത്യാന്വേഷണവും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയും ഒരുപോലെ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം ഇന്നും ഗവേഷകർക്കും വിദ്യാർത്ഥികൾക്കും പ്രചോദനമാണ്.
ഡോ. എ. അയ്യപ്പന്റെ ഭാര്യ കൗസല്യ (Late)യായിരുന്നു. മക്കൾ: ഡോ. ശാന്ത ബാലചന്ദ്രൻ (Late), ഡോ. സുജാത സാഗർ ( Late) ഡോ. പ്രഭാകർ. (Late)
1988 ജൂൺ 28-ന് ഈ മഹാപണ്ഡിതൻ വിടവാങ്ങി. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളും ഗ്രന്ഥങ്ങളും ചിന്തകളും ഇന്നും വിജ്ഞാനലോകത്ത് ജീവിക്കുന്നു.
ഡോ. എ. അയ്യപ്പന്റെ 38-ാം സ്മൃതിദിനത്തിൽ പ്രണാമം.